Tarihi romanlar ve tarih eğitimi
- Geçen haftaki “Attila ve
Tarih” başlıklı yazımın devamı ve tamamlayıcısı olarak bu yazımda da “tarih
romanlarının tarihi öğrenmedeki etkisi” üzerinde durmak istiyorum. Bu konunun
önemli olduğuna inanıyorum ve gerek kendimiz, gerek çocuklarımız ve gerekse de
eğitimle ilgili yetkililerimiz açısından bu konuya ağırlık verildiği takdirde
ciddi adımlar atılabileceğini iddia ediyorum..
- Çeşitli ülkelerdeki tarih
eğitimiyle ilgili yöntemlere baktığımızda, bizde olduğu gibi, kuru, tekdüze, sıkıcı
ve ezbere dayalı tarih derslerinin olmadığını görüyoruz. Mesela Almanya’yı
örnek verelim. Burada tarih derslerinde, diyelim ki bir savaş anlatılacak, sınıf içinde
bir savaş sahnesi hazırlanıyor. Model cephe kuruluyor, kaleler yapılıyor, savaşan
taraflar ve silahlar konuşlandırılıyor. Öğretmen, sınıf içinde hazırlanan bu
minyatür savaş sahnesinde dersi anlatıyor. Öğrenciler, o savaşı, o cephe içinde
“görerek” ve hatta bizzat “ yaşayarak” öğreniyorlar. Aynı zamanda öğretmen
sorular sorabiliyor, kendilerince yorumda bulunabiliyorlar. Böylece öğrenilen bu bilgi
kalıcı oluyor; unutulmuyor ve en azından sıkıcı olmuyor..
- Aslında başka bir ülkeden
örnek vermeye gerek bile yok. Sadece kendi eğitim sistemimizi gözden geçirmek bile
yeterli. Hepimiz de aynı tedrisat, müfredat ve sınıflardan geçtiğimize ve maalesef
kuşaklar boyunca da bu kısır döngü değişmediğine göre, belleğimizi hafif bir
zorlamayla bile nasıl bir tarih dersi gördüğümüzü hatırlarız. Öğretmen sınıfa
girer, kitabı açtırır, öğrencilere okumaları gereken yeri söyler, sonra kendisi
aynı yeri anlatır ve olay biter. Değerlendirme sınavlarında öğrencilere düşen,
kitap dolusu bilgileri ezberlemek, bunları kağıda dökmek, notu almak ve hemen
ertesinde de bu bilgileri unutmaktır.. Bilgi yarışmalarında Atatürk’ün bile doğum
ya da ölüm tarihini hatırlamayanların geçtiği “tezgah” işte budur..
- Ne yapılmalı? Anlaşılan
o ki müfredatı ya da klasik öğretim yöntemini değiştirmek mümkün değil. Ama, hiç
olmazsa burada devreye “tarihi roman”ları sokabiliriz. Zengin bir tarihimiz var.
Aynı ölçüde tarihi roman birikimimiz de var. Hemen hemen her tarihi döneme ilişkin
kaleme alınmış romanlarımız var. Mesele, bu romanların dönemlere göre
belirlenmesi, öğrencilere okutturulması, sonra da bu roman üzerinde tartışma ortamı
oluşturarak, bilgilerin hazmedilmesinin ve özümsenmesinin sağlanmasıdır.
- Diyelim ki bunu yetkililer
yapmıyor, diyelim ki tarih dersi eğitimimiz aynı tas aynı hamam gidiyor; öyleyse
bizler hem kendimiz hem de çocuklarımız için bu yöntemi deneyebiliriz..
- Şimdi gelin birkaç örnek
verelim: Mesela Göktürkler’le ilgili olarak Nihal Atsız’ın “Bozkurtların
Ölümü-Bozkurtlar Diriliyor”u okutabiliriz çocuklarımıza.. Tarih kitaplarında bir
paragraf olarak geçen Kür-Şad İhtilali’ni bundan daha muhteşem anlatan bir başka
roman var mıdır?
- Geçen hafta
sözünü ettiğim “Attila” adlı roman, Attila ve Hunlar’ı bütün yönleriyle
ortaya koyan bir edebi eser. Anadolu’yu vatan haline getiren Selçukluların Malazgirt
Zaferiyle başlayan tarihini Mustafa Necati Sepetçioğlu’nun “Kapı-Anahtar-Kilit”
üçlemeleriyle öğrenebilir; bunların devamı olan üçlemelerle Osmanlı Devleti’nin
son günlerine kadar gelebiliriz. Osmanlı Devleti’nin kuruluşunu Tarık Buğra’nın
“Osmancık”, Kemal Tahir’in “Devlet Ana” adlı romanlarıyla daha iyi
anlayabiliriz.
- Yine Tarık Buğra’nın
“Küçük Ağa”sı, Emine Işınsu’nun “Cumhuriyet Türküsü” adlı
romanlarıyla bir devletin çöküşü ile diğerinin doğuşunu daha iyi
algılayabiliriz. Mehmet Niyazi’nin “Çanakkale Mahşeri” adlı romanı bize o
muhteşem Çanakkale destanını daha iyi özümsetebilir..
- Örnekleri daha da
çoğaltmak mümkündür. Eminim ki bu eserlerin çoğu, belki de hepsi kendi
kitaplığımızda yer alıyordur. Bizlere ve öğretmenlerimize düşen, yaşlarına
uygun olarak, bu romanları çocuklarımıza okutturmak ve gerekirse romandaki olayları
çocuklarımızla tartışmak ve yorumlamaktır.
- Hepimizin idrakinde
olduğuna ama gerektiğini yapmadığına emin olduğum bir hususu hatırlatmama izin
verin: Eğer Atsız’ın “Bozkurtlar”ını okuma şansını elde etmişseniz, Göktürkleri
ve Kür-Şad İhtilali’ni unutabildiniz mi? Tarık Buğra’nın “Küçük Ağa”sını
okuyup da Çolak Salih’i unutan kaç kişi var çevrenizde?
- Mesele unutmamaktır;
söz konusu olan “tarih” ise, bunu bize ancak “tarihi roman”lar sağlayacaktır..
|
