- Fakültede “Mukayeseli Eğitim”
adında bir ders görmüştük. Çeşitli ülkelerdeki eğitim sistemlerinin
karşılaştırıldığı bu derste ilköğretimden yüksek öğretime kadar her kademede
uygulanan yöntemleri ve alınan sonuçları görüyorduk. Amerika’dan Japonya’ya,
Danimarka’dan İngiltere’ye, gelişmiş ülkelerde nasıl bir insan yetiştirme düzeni
olduğu hakkında bilgileniyor ve bütün bu bilgiler ışığında da ülkemiz eğitim
sistemini karşılaştırma imkanı buluyorduk..
- Mesela tarih dersini ele
alalım. Diğer ülkelerde çocuklara tarih dersi nasıl öğretiliyordu, bizim ülkemizde
nasıl öğretiliyordu? Gerek kendi ortaöğretim yıllarındaki sıkıntılarımız ve
zorlanmalarımız; gerekse kendi çocuklarımızda ve çevremizde de benzer tablonun hala
devam ediyor olması, nasıl yıllar önce fakültede merakımızı celbetmişse, aynı
şekilde bugün de aynı soruyu sormamıza zemin hazırlıyor..
- Aynı soru, birkaç
gün önce “Tanrı’nın Kılıcı Attila” adlı romanı okuyup bitirdiğimde tekrar
zihnime takıldı. Önce bu roman hakkında birkaç söz etmeme izin verin. Yurt yayınları
arasında, Ekim ayında iki cilt olarak çıkan “Tanrının Kırbacı Attila” adlı
romanın yazarı Thomas R.P.Mielke adlı bir Alman. Büyük
Hun Kağanı Attila hakkında Avrupa’da nasıl önyargılar ve yakıştırmalar
olduğunu bildiğimden, böyle devasa bir romanın yazarının Alman olması kafamda bir
soru ve şüphe işareti oluşturmadı değil..
- Ne var ki, bu şüphenin
dozu, yazarın kitabın girişindeki açıklamalarını okuduğumda bir nebze azaldı;
kitabı bitirdiğimde de tamamen yok oldu.. Mielke, kitabın girişinde samimi bir
itirafla, Attila hakkında kendisinde de önyargılar olduğunu ama bu konuda araştırma
yaptıkça, dönemin diğer kavimlerinin (Romalılar, Vizigotlar, Ostrogotlar vb.) de “barbarlıkta”
Hunlar’dan daha aşağıda olmadığını gördüğünü belirtiyor. Yani, Attila ve
Hunlar hakkındaki Avrupa’dan oluşan önyargı ve şartlanmaların objektif ve elle
tutulur temelleri olmadığını vurguluyor.
- Derinlemesine olmasa bile
tarihe ve özellikle de ilk Türk
devletlerinin tarihine ilgi duyan biri olarak Hunlar hakkında da çeşitli tarih
kitaplarından bilgiler edinmiştim. Bu bilgilerin daha sonradan ne kadarının aklımda
kaldığı ya da bu bilgilerin ne kadarının yer ettiği tartışmalı tabii ki..
- Çünkü sonuçta,
metodolojik olarak tarih tahsili, eğitimi almamış biri, herhangi bir tarihi dönem hakkında
bilgi edinmeye çalışsa da, bu bilgilerin zihinde yer etmesi ya da uzun süre kalması
çok zordur..
- Düşünün, Attila dönemi
Hunlar’ı tarih kitaplarından ya da ansiklopedilerden okuyorsunuz ve birkaç sayfalık
ya da birkaç yüz sayfalık kaynakta karşınıza onlarca karakter, onlarca kavim adı,
onlarca tarihi dönem, onlarca olay birden çıkıyor.. Sizin bütün bunları
özümsemeniz, hazmetmeniz, olaylar, tarihler ve kişiler arasında ilişkiler kurmanız
ve bunlardan sonra da kendinizce bir yorumda bulunmanız neredeyse imkansız hale
geliyor..
- “Attila” romanını
okuyup bitirdiğimde (ki 1000 küsur sayfa), yukarıda saydığım handikaplar
olmaksızın, Attila dönemi Hunlar, kağanlar, kavimler göçü, Roma imparatorluğu vb.
hakkında doyurucu bir bilgi sahibi oldum. Bu roman aracılığıyla elde ettiğim
bilginin, diğer kaynaklardan edinilen bilgilerden önemli bir farkı olacak; o da,
zihnimde daha kolay yer edecek ve daha uzun süre kalacak..
- Çocuk yaştaki Attila’nın,
abisi Bleda tarafından bir kırbaç darbesiyle atının üzerinden devrilmesiyle başlayan
olaylar zinciri eşliğinde, romandaki kahramanlarla birlikte, bütün Avrupa’yı
titreten Attila dönemini okuyor, hissediyor ve yaşıyorsunuz... Dolayısıyla, romanın
dramatik kurgusu sayesinde bütün olayları özümseyerek öğrenebiliyorsunuz...
- Baştaki sorumuza tekrar dönelim:
Ülkemizde tarih dersi nasıl okutuluyor? Çocuklarımız bu tarih eğitiminde ne
ölçüde tarihlerini öğreniyorlar? Bunların ne kadarı kalıcı oluyor? Bu soruların
cevabını, tarih eğitiminde tarihi romanların etkisi ışığında, gelecek yazımızda
arayalım.
- Kurban Bayramınız kutlu
olsun...
|
